Halka açık olan lokantalar, oteller, tiyatrolar, doktor muayenehaneleri, eczaneler, perakende satış maÄŸazaları, müzeler, kütüphaneler, parklar, spor salonları, stadyumlar, okullar, kurslar, eÄŸitim ve öÄŸretim kurumları, günlük bakım ve tedavi birimleri gibi yerlerle bütün devlet daireleri özürlü insanların giriÅŸlerine uygun olarak düzenlenmelidir.
Buna özel kulüpler ve dini teÅŸekkürler dahil deÄŸildir. 

KILAVUZ HAKKINDA
Bu kılavuz, özürlülerin ve bir kısım yaÅŸlı insanların ÅŸehirsel ve mimari çevrelerde rahat edebilmelerine ve hayata daha kolay katılabilmelerine yardımcı olacak temel standartların tanıtılması için hazırlanmıştır.
Hangi insanlık durumunda bulunursa bulunsun, her insanın bütün toplumsal konumları, insan için ortaya konmuÅŸ deÄŸerleri ve mutluluk tablolarını kendisine açık ve elde edilmesi mümkün bulunması gerektiÄŸi gibi; hayata katılması sırasında fiziksel çevrenin, inÅŸa edilmiÅŸ çevrenin de onu engellememesi gerekir. Çevrelere ve mekanlara engellenmeden ulaÅŸabilmeyi girilebilirlik, ulaşılabilirlik (accessibililty, zuganglichkeit) kavramı ile ifade ediyoruz.

Ä°nsan, Çevresinde Hep Düzgün Bir Geometri Arar
Ä°nsan bir yeryüzü parçasında, bir mekan içinde yaÅŸamaktadır. Çevresinin, kendisine zahmet çektirmeyecek fiziksel ÅŸartları taşımasını ister. Ä°nsanın çevresini, barındığı, yaÅŸadığı mekanları kendi rahat edeceÄŸi ÅŸekle dönüÅŸtürme gayreti en temel insan eylemlerindendir. Ä°nsan çevresini düzenler ve inÅŸa edilmiÅŸ çevreyi (built environment) elde eder. Ä°nÅŸa edilmiÅŸ çevredeki ÅŸartların bir özürlü, bir yaÅŸlı ve bir çocuk için önemi ise yetiÅŸkin ve saÄŸlıklı bir insan için olduÄŸundan çok daha fazladır. Ä°nÅŸa edilmiÅŸ çevredeki olumsuz ÅŸartlar bir kısım insanları engelleyip onların hayata ve topluma katılmalarını önleyebilir.

Åžehirsel Çevre Bir Özgürlük Alanıdır
Evinden çıkıp toplum hayatına katılmaya, üretken olmaya hazırlanan hiçbir insan için ÅŸehirsel çevre engelleyici olmamalıdır. Belli standartların uygulama konulmasıyla özürlü, ağır sakat veya tekerlekli sandalyeli insanların rahat hareketine imkan veren bir ÅŸehirsel çevre elde edilebilir. Böyle daha uygar gözüken bir ÅŸehir manzarası ile birlikte bütün diÄŸer insanların da daha özgür olabildikleri bir ÅŸehirsel çevre meydana gelecektir.

Binalar Kendilerini İnsanlara Sıcak Bir Şekilde Sunmalıdır
Bazı binaların özürlüler için çok engelleyici olabildikleri bilinmektedir. Bu tür binaların doÄŸal hareketliliÄŸe sahip saÄŸlam insanlar için de rahat yaÅŸama ortamları olmadıkları kolayca görülebilir. BÄ°nalardaki hayatların zorlaÅŸması daha çok da biçimsel kaygılardan, yanlış biçim anlayışlarından kaynaklanmaktadır.

Bütün devlet dairelerinin, yerel yönetim binalarının, okulların, rekreasyon alanlarının, spor tesislerinin, alışveriÅŸ merkezlerinin, saÄŸlık tesislerinin, kültür ve eÄŸitim kurumlarının, halka açık kuruluÅŸların, tekerlekli sandalyedeki insanların da girebilecekleri yerler olarak düzenlenmeleri gerekir. Binaların girilebilirliÄŸi, ulaşılabilirliÄŸi, olgun bir mimarlık anlayışına ve geliÅŸmiÅŸ toplumsal örgütlenmeye iÅŸarettir.

ÇaÄŸdaÅŸ Åžehirlerdeki Hayatın Akışı Kolay Ulaşıma Dayalıdır
GeliÅŸmiÅŸ ulaşım sistemleri modern bir ÅŸehirdeki hayatın akışını düzenler. Åžehirdeli hayat bir hareketliliÄŸi ve yer deÄŸiÅŸtirmeyi gerektirmektedir.

Bir ÅŸehirdeki ulaşım sisteminde kendisine yer bulamayan ya da çok zorlukla bulabilen özürlü veya yaÅŸlı insan belki bütün yeteneklerine ve üstün eÄŸitim düzeyine raÄŸmen topluma bir katkıda bulunamayacaktır. Belli ihtiyaçların karşılanmasında baÅŸkalarına daha bağımlı hale gelecektir. Ulaşım sistemlerinin ve vasıtalarının tasarımında özürlü insanları da dikkate almak gerekir.

TANIMLAR
Özür (Sakatlık): Bir bünyedeki, bir yapıdaki, bir doÄŸal iÅŸleyiÅŸteki hasar, noksan, bozukluk veya iÅŸlev kaybıdır.
Özürlü (Sakat): Bir özrü (sakatlığı) bulunan kiÅŸi, ouÅŸum, organ veya yapıdır.
Bedensel Özür: Hareket organlarındaki veya insanın bedenini oluÅŸturan yapılardaki eksiklikler, oluÅŸum bozuklukları veya iÅŸlev kayıplarıdır.
Duyusal Özür: Duyu organlarında ortaya çıkan sakatlıklar ve fonksiyonel kayıplardır.
Zihinsel Özür: Koltuk deÄŸneÄŸi, baston veya yürüteç (yürüme çevçevesi) kullanarak hareket edebilen bir bedensel özürlüdür.
Tekerlekli Sandalyedeki Sakat: Sakatlığı daha ağır olup ancak bir tekerlekli sandalye ile yer deÄŸiÅŸtirebilen bir bedensel özürlüdür.

ANAYOLDAN ERİŞİM
Tekerlekli sandalye kullanan kiÅŸilerin, park ettikleri araçlarından binanın ana giriÅŸine kadar, herhangi bir yardım almadan eriÅŸebilmeleri arzulanır (tercih edilen en uzun mesafe: 50 metre).

ANA GÄ°RÄ°Åž
Bina giriÅŸleri, özürlüler için zemin seviyesinden doÄŸrudan eriÅŸime uygun olmalıdır. Tekerlekli sandalye kullananlar için asıl giriÅŸin, binanın ana giriÅŸi olması arzulanır.

Binalara eÅŸiksiz girilebilmelidir. GiriÅŸ hollerinde tekerlekli sandalye için yeterli hareket alanı bulunmalıdır. Bu da genel olarak hiçbir çıkıntı ve kapı açılışı tarafından engelenmemiÅŸ 150 cm çapında bir dairedir. 

RAMPALAR
Rampa eÄŸimleri %5 ile %10 arasındadır. 10 santimetreye kadar bir yükseklik farkında en fazla rampa eÄŸimi %10; 25 santimetreye kadar olan yükseklik farkında en fazla rampa eÄŸimi %8,25; 50 santimetreye kadar olan yükseklik farkında en fazla rampa eÄŸimi %5 alınmalıdır. Çok kısa rampaların eÄŸimi zorunlu durumlarda %12 olabilir. Bir rampanın boyu 6 metreden fazla ise araya 150 santimetre uzunluÄŸunda bir sahanlık konur. Rampa geniÅŸlikleri 130 santimetrenin altına düÅŸürülmeye çalışılmalıdır. Sabit rampaların düzenlenemediÄŸi yerlerde seyyar rampalar da kullanılabilir. 

KALDIRIMLAR
Kaldırım yüksekliklei 6-15 cm arasında olmalıdır. Tekerlekli sandalyenin çıkabilmesi için kaldırımların uygun yerlerine rampalar yapılmalıdır. Bunların eÄŸimleri %8 civarında alınmalıdır. Kaldırım rampalarının geniÅŸliÄŸi 140 cm yapılırsa yan yana yürüyen iki insanın da buradan geçmeleri mümkün olur. 

OTOPARKLAR
Otoparkların %2′lik kısmı sakat sürücülerin araçlarına ayrılacaktır. Sakat otomobili için 350 cm x 500 cm geniÅŸliÄŸinde bir park yeri gerektiÄŸi kabul edilmiÅŸtir. 

Ä°Ç MEKANI PLANLAMA
Tek seviye: giriÅŸ kapıları, asansör giriÅŸleri, eriÅŸilebilir alanlar
DeÄŸiÅŸen seviyeler: rampalar, basamaklar

Düz kollu ve sahanlıklı merdivenler tercih edilir. Döner merdivenler geometrik belirsizlikten dolayı görme ve hareket özürlü insanlar için tehlike oluÅŸturabilir. Merdivenin her iki tarafına da küpeÅŸte konulması yerinde olur. 40 mm çapında dairesel kesitli bir küpeÅŸte iyi bir çözümdür. Duvar tarafındaki küpeÅŸtenin duvardan uzaklığı 40 mm olarak alınır. Merdivenlerde basamak geniÅŸliÄŸi 280-300 mm, basamak yüksekliÄŸi 150-160 mm olmalıdır. KüpeÅŸtelerin yüksekliÄŸi 900 mm olarak alınabilir.

Asansörler ara katlara konulmamalıdır. Asansörün kapısına kadar basamaksız ve eÅŸiksiz ulaşılabilmelidir. Asansörlerdeki kumanda düÄŸmelerinin tekerlekli sandalyedeki insanın da uzanabileceÄŸi yüksekliÄŸe konulması önemlidir. 

TABAN ve DUVAR YÜZEYLERÄ° (Ä°ç ve Dış)
* Tavan, duvar ve tabanlarda göz kamaÅŸtırıcı parlaklıklardan kaçınılmalı.
* Taban döÅŸemeleri karmaşık olmamalı.
* Taban bitiÅŸleri ıslak veya kuruyken kaygan olmamalı, su, hava, vs. geçirmemeli.
* Seviyelerde beklenmedik deÄŸiÅŸikliklerden kaçınılmalı.
* Alçak tavan ve ışıklandırma / renk / doku deÄŸiÅŸikliklerinde uyarılar konulmalı.
* Duvarlarda çıkıntılardan kaçınılmalı. 

TOPLANTI SALONLARI ve EÄžLENCE MEKANLARI
Bir tekerlekli sandalya için ayrılan alan 900 x 1400 mm’den az olmamalıdır. Bu alanların, toplantı salonu boyunca dağıtılmış olması tercih edilmelidir.

Not: Hiçbir engel olmadan bir tekerlekli sandalyenin dönüÅŸ çapı 1500 mm’dir.

Ä°NDÜKSÄ°YON DEVRELERÄ°
Salonlar, toplantı mekanları, danışma masaları ve diÄŸer uygun mekanlarda indüksiyon devreleri kurulmalıdır. Bu düzenleme iÅŸitme özürlüler ve topluluktaki diÄŸer insanların da yararına olacaktır.

Ä°ÅžARETLER ve BÄ°LGÄ°
* Bina giriÅŸlerinde, * Asansörlerde, * Lavabolarda, * Özürlülere ayrılmış otomobil park alanlarında, * Binalarda özel servis olanaklarının bulunduÄŸu yerlerde bu iÅŸarete yer verilmelidir. Ä°ÅŸaret olmadığında, açık ve net ifadelerle durumu anlatan bilgi verilmelidir.
KAPILAR
Kapıların, çeÅŸitleri ne olursa olsun hepsinin en az 800 mm’lik temiz bir geçiÅŸ açıklığına sahip olmaları saÄŸlanmalıdır (Alman normlarına göre temiz geçiÅŸ açıklığı en az 900 mm olmalıdır). Mekanlar arasında eÅŸik bulunmaması tercih edilir. Zorunlu durumlarda eÅŸik yüksekliÄŸi en fazla 25 mm olabilir ve bu da her iki yandan pahlı yapılmalıdır. 

TUVALETLER ve SIHHÄ° TESÄ°SAT
Seramik ya da porselen tercih edilir. El yıkama yerleri için paslanmaz çelik kullanılır; alt yüzey yanmaya karşı korunmalıdır. Tuvalet oturakları saÄŸlam olmalı. Klozet rezervuarının bir kanala yerleÅŸtirildiÄŸi durumlarda klozetin arkasında bir destek olmalıdır. Bastonlar için askı kancaları bulunmalıdır. Tekerlekli sandalye tasarımlarında bir ayna ve raf arzu edilebilir.

DUÅž ve BANYOLAR
DuÅŸun içinde menteÅŸeli bir oturaÄŸa geçmenin kolay olmadığı durumlarda, duÅŸ kabininin boyutları giriÅŸten arka duvara 1600 mm’ye, diÄŸer yönde 1400 mm’ye çıkartılmalıdır. DuÅŸ perdesi yere kadar uzanmalı ve duÅŸ kabininin içinde kalmalıdır. DuÅŸ; deÄŸiÅŸken yükseklikli ve demonte edilebilir olmalı, esnek bir hortuma baÄŸlı bulunmalıdır. Bir sabunluk ve banyo/tuvalet malzemeleri için bir küçük raf bulunmalıdır. Banyolarda ikili musluk ve esnek hortumlu bir duÅŸ bulunmalıdır. 

Kaynak:izmimod.org.tr

Popülerliği: 7% [?]