Avrupa Normu Çelik Profilleri

Dünyada olduğu gibi ülkemizde de bulunabilirlik ve kesit zenginliği açısından her gün daha fazla tercih edilen Avrupa kesit çelik profiller, tartışılmaz bir uygulama kolaylığı sağladığı gibi mimarlar açısından da engin tasarım olanakları sunuyor. Çelik tasarımın sundugu estetik, geniş, ferah ve aydınlık alanlar yanında, çelik tasarımın değişen ihtiyaçlara uyum yeteneği, ekonomikliği ve kompozit kullanım olanakları çeliği yaratıcılığa en açık yapı malzemesi haline getiriyor. 

Estetik ve Ferah Alanlar
Mimarlar kağıdın üzerine daha ilk çizgileri çizmeye başladıklarında “Nasıl bir bina?” sorusunu da yanıtlamaya başlıyor. 6×6 veya 7×7 gridler ve çok sayıda kolondan oluşan bir ağ, ister istemez betonarme bir proje olarak yükselecektir. Buna karşılık bir mimar 12-15 metreden başlayan açıklıklar, doğal aydınlığın bol bol kullanıldığı ferah mekanlar tasarlıyorsa, bu tasarım gereklerini büyük ölçüde çelik taşıyıcı profiller karşılayacaktır. Kapalı mekanlar kadar bina formlarını da etkileyen bu tasarım esnekliği, betonarmeden, çelik-beton kompozit sistemlere ve tamamen çelik taşıyıcı sistemlere doğru artıyor. Dünyada önemli mimarlık ödülleri kazanmış binaların pek çoğunun çelik taşıyıcı sistemle inşa edilmiş olması, bu açıdan tesadüf değil. 

Yüksek Uyum Yeteneği
İçinde yaşadığımız çağ, hızla ve çok sık değişiklilere olanak tanıyan oluşumlar gerektiriyor. Herşey çok hızlı değişiyor, eskiyor ve yenileniyor. Bu anlamda çelik taşıyıcı yapılar, küçük veya büyük strüktürel tüm değişikliklere, elemanların değiştirilmesinden, tümüyle kaldırılmasına, takviye ve tamir edilmesine varana dek pek çok seçenek sunuyor. Oysa bu tür konuları betonarmede değil yapmak, düşünmek bile zordur. Katı bir kural olmamakla birlikte, eğer bir binanın değişime uğramadan ekonomik ömrü olan 50 yıl boyunca sadece ilk tasarlandığı şekilde kullanılacağı varsayılıyorsa betonarme inşa edilmesinde bir sakınca yoktur. Ancak 100 yılı aşkın uzun vadeli kullanım esnekliği ve kullanım değeri yüksek bir yapı isteniyorsa çelik konstrüksiyon kullanımının sağladığı büyük olanaklardan yararlanmak gerekiyor. 

Kompozit Kullanım Olanakları
Yüksek binalar için çelik profillerin sunduğu kompozit kullanım olanakları, bir taraftan bina ağırlığının önemli ölçüde azaltılmasına bir taraftan da binaların daha ekonomik inşa edilmesine olanak sağlıyor. Türkiye’deki “kule” projelerinin hemen hepsinde, servisler ve yangın merdivenleri için büyük bir çekirdek bölümüne yer veriliyor. Çekirdek yapılmasına izin verecek boyutlardaki binalarda, çekirdeğin betonarme inşa edilmesi, stabilite elemanlarının sayısını azaltırken, hem yapının sismik davranışını ayarlar hem de çelik tüketimini azaltma olanağı verir. Böylece yapının toplam ağırlığı salt betonarme yapıdan yüzde 40-50 daha düşük hale getirilebilir. Bu sistemin uygulanabilmesinin de tümüyle mimariye bağlı olduğu açıktır ve kompozit kullanım teknikleri mimarlara tasarım açısından pek çok olanak sunar.

Ekonomik Yapım Olanağı
Türkiye’de pek kullanılmamasına rağmen dünyada bir projenin ekonomisi her bir metrekarenin fiyatı üzerinden değil, toplam yatırım maliyeti üzerinden hesaplanır. Geleneksel bir betonarme binayı inşa etmek çok daha uzun sürer ve zaman içinde hem paranın hem de girdi maliyetleri paranın geri dönmeye başlamasına kadar sürekli artar. Buna karşılık çelikte daha hızlı bir nakit akışıyla yapı çok daha kısa sürede tamamlanır. Bu nedenle çelik yapıda yatırımın geri dönüşü çok daha hızlıdır. Bu parametreler hesaba katıldığında çelik iskeletli bir yapının betonarme bir binadan yüzde 5 ile 10 arasında daha ekonomik olduğu görülür. Ancak burada da ekonomi hesabının tamamen projeye bağlı olduğunun unutulmaması gerekiyor.

Dünyanın Tercihi Avrupa Standardı Profiller
Avrupa standardı profiller içinde ekonomikliği ile kabul gören IPE kesitlerin ve UPE kesitlerin kullanımı ülkemizde de gittikçe yaygınlaşıyor. IPE kesitlerin IPN’lere göre UPE kesitlerin de UPN’lere göre ağırlık, optimizasyon ve montaj konusundaki üstünlükleri bu kesitlerin daha fazla tercih edilmesine neden oluyor.

Deprem Kuşağında Bir Çelik İskeletli Kamu Binası Örneği:
Kocaeli Tevfik Seno Arda Lisesi Türk Yapısal Çelik Derneği’nin girişimleri ve Arcelor’un da içinde bulunduğu sponsorların destekleriyle inşasına başlanan Kocaeli Tevfik Seno Arda Lisesi, aydınlık, ferah tasarımı, fonksiyonel yapısı ve depreme karşı dayanıklılığıyla, deprem kuşağındaki kamu binaları için bir örnek oluşturacak. 

Ülkemizde özellikle 1999 depreminden sonra hızlanan afet yönetimi hazırlıkları ve bina stokunun iyileştirilmesine yönelik tartışmalar sürerken Türk Yapısal Çelik Derneği ve Avrupa Yapısal Çelik Konvansiyonu, Arcelor’un da katkılarıyla Kocaeli’nde Tevfik Seno Arda Lisesi’nin inşaatına başladı.

Deprem kuşağında yer alan ve olası bir afet sırasında hizmete devam etmesi hayati önem taşıyan kamu binalarının çelik taşıyıcı sistemle inşa edilmesi gerektiğini sürekli olarak vurgulayan Türk Yapısal Çelik Derneği (TUCSA) tarafından başlatılan girişimler ve Avrupa Yapısal Çelik Konvansiyonu’nun (ECCS) konuya gösterdiği duyarlılık sonucunda hayata geçirilen lise projesi, bina stokunun iyileştirilmesi çalışmalarına somut bir örnek oluşturmasının yanında çelik taşıyıcı sistemin kamu binalarına sağlayacağı avantajlar konusunda da emsal oluşturacak.

Yapım ve kullanım sırasında sürekli kontrole açık olmak, yüksek inşaat hızı, yüksek yapım kalitesi, değişen ihtiyaçlara uyum sağlayabilme yeteneği, çeliğin sünekliği nedeniyle deprem sırasında en yüksek düzeyde can ve mal koruması sağlaması, depremde hasar görmesi durumunda hasar gören taşıyıcı elemanların en kısa sürede değiştirilebilme olanağı, yenileme sonrasında binanın eski işlevine tam ve eksiksiz olarak kavuşabilmesi gibi özellikler, kamu binaları için çelik taşıyıcı sistemi vazgeçilmez hale getiriyor. Bu nedenle ülkemizde de gün geçtikçe hastane, karakol vb. kamu binalarında çelik taşıyıcı sistem daha fazla tercih ediliyor.

3 Mayıs 2003 tarihindeki Bingöl Depremi’nde yıkılan okullar nedeniyle meydana gelen facianın bir daha tekrarlanmaması yolunda bir adım atmak amacıyla, Bingöl’e yapılması teklif edilen lise, bu ilimizde okul açığı kalmaması nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığı’nın isteği üzerine Kocaeli’nde gerçekleştiriliyor. Proje müellifi Mimar Yaşar Marulyalı tarafından “Çevreye saygılı, geniş kullanım alanlı, estetik ve fonksiyonel bir mimari örneği” olarak tanımlanan okul projesinde Arcelor tarafından sağlanan Avrupa Kesit sıcak haddelenmiş çelik profiller kullanılıyor.

Kaynak: raf.arkitera.com

Yazar Hakkında:

. Twitter / Facebook üzerinden takip et.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir