Dünyada olduÄŸu gibi ülkemizde de bulunabilirlik ve kesit zenginliÄŸi açısından her gün daha fazla tercih edilen Avrupa kesit çelik profiller, tartışılmaz bir uygulama kolaylığı saÄŸladığı gibi mimarlar açısından da engin tasarım olanakları sunuyor. Çelik tasarımın sundugu estetik, geniÅŸ, ferah ve aydınlık alanlar yanında, çelik tasarımın deÄŸiÅŸen ihtiyaçlara uyum yeteneÄŸi, ekonomikliÄŸi ve kompozit kullanım olanakları çeliÄŸi yaratıcılığa en açık yapı malzemesi haline getiriyor. 

Estetik ve Ferah Alanlar
Mimarlar kağıdın üzerine daha ilk çizgileri çizmeye baÅŸladıklarında “Nasıl bir bina?” sorusunu da yanıtlamaya baÅŸlıyor. 6×6 veya 7×7 gridler ve çok sayıda kolondan oluÅŸan bir aÄŸ, ister istemez betonarme bir proje olarak yükselecektir. Buna karşılık bir mimar 12-15 metreden baÅŸlayan açıklıklar, doÄŸal aydınlığın bol bol kullanıldığı ferah mekanlar tasarlıyorsa, bu tasarım gereklerini büyük ölçüde çelik taşıyıcı profiller karşılayacaktır. Kapalı mekanlar kadar bina formlarını da etkileyen bu tasarım esnekliÄŸi, betonarmeden, çelik-beton kompozit sistemlere ve tamamen çelik taşıyıcı sistemlere doÄŸru artıyor. Dünyada önemli mimarlık ödülleri kazanmış binaların pek çoÄŸunun çelik taşıyıcı sistemle inÅŸa edilmiÅŸ olması, bu açıdan tesadüf deÄŸil. 

Yüksek Uyum YeteneÄŸi
Ä°çinde yaÅŸadığımız çaÄŸ, hızla ve çok sık deÄŸiÅŸiklilere olanak tanıyan oluÅŸumlar gerektiriyor. HerÅŸey çok hızlı deÄŸiÅŸiyor, eskiyor ve yenileniyor. Bu anlamda çelik taşıyıcı yapılar, küçük veya büyük strüktürel tüm deÄŸiÅŸikliklere, elemanların deÄŸiÅŸtirilmesinden, tümüyle kaldırılmasına, takviye ve tamir edilmesine varana dek pek çok seçenek sunuyor. Oysa bu tür konuları betonarmede deÄŸil yapmak, düÅŸünmek bile zordur. Katı bir kural olmamakla birlikte, eÄŸer bir binanın deÄŸiÅŸime uÄŸramadan ekonomik ömrü olan 50 yıl boyunca sadece ilk tasarlandığı ÅŸekilde kullanılacağı varsayılıyorsa betonarme inÅŸa edilmesinde bir sakınca yoktur. Ancak 100 yılı aÅŸkın uzun vadeli kullanım esnekliÄŸi ve kullanım deÄŸeri yüksek bir yapı isteniyorsa çelik konstrüksiyon kullanımının saÄŸladığı büyük olanaklardan yararlanmak gerekiyor. 

Kompozit Kullanım Olanakları
Yüksek binalar için çelik profillerin sunduÄŸu kompozit kullanım olanakları, bir taraftan bina ağırlığının önemli ölçüde azaltılmasına bir taraftan da binaların daha ekonomik inÅŸa edilmesine olanak saÄŸlıyor. Türkiye’deki “kule” projelerinin hemen hepsinde, servisler ve yangın merdivenleri için büyük bir çekirdek bölümüne yer veriliyor. Çekirdek yapılmasına izin verecek boyutlardaki binalarda, çekirdeÄŸin betonarme inÅŸa edilmesi, stabilite elemanlarının sayısını azaltırken, hem yapının sismik davranışını ayarlar hem de çelik tüketimini azaltma olanağı verir. Böylece yapının toplam ağırlığı salt betonarme yapıdan yüzde 40-50 daha düÅŸük hale getirilebilir. Bu sistemin uygulanabilmesinin de tümüyle mimariye baÄŸlı olduÄŸu açıktır ve kompozit kullanım teknikleri mimarlara tasarım açısından pek çok olanak sunar.

Ekonomik Yapım Olanağı
Türkiye’de pek kullanılmamasına raÄŸmen dünyada bir projenin ekonomisi her bir metrekarenin fiyatı üzerinden deÄŸil, toplam yatırım maliyeti üzerinden hesaplanır. Geleneksel bir betonarme binayı inÅŸa etmek çok daha uzun sürer ve zaman içinde hem paranın hem de girdi maliyetleri paranın geri dönmeye baÅŸlamasına kadar sürekli artar. Buna karşılık çelikte daha hızlı bir nakit akışıyla yapı çok daha kısa sürede tamamlanır. Bu nedenle çelik yapıda yatırımın geri dönüÅŸü çok daha hızlıdır. Bu parametreler hesaba katıldığında çelik iskeletli bir yapının betonarme bir binadan yüzde 5 ile 10 arasında daha ekonomik olduÄŸu görülür. Ancak burada da ekonomi hesabının tamamen projeye baÄŸlı olduÄŸunun unutulmaması gerekiyor.

Dünyanın Tercihi Avrupa Standardı Profiller
Avrupa standardı profiller içinde ekonomikliÄŸi ile kabul gören IPE kesitlerin ve UPE kesitlerin kullanımı ülkemizde de gittikçe yaygınlaşıyor. IPE kesitlerin IPN’lere göre UPE kesitlerin de UPN’lere göre ağırlık, optimizasyon ve montaj konusundaki üstünlükleri bu kesitlerin daha fazla tercih edilmesine neden oluyor.

Deprem KuÅŸağında Bir Çelik Ä°skeletli Kamu Binası ÖrneÄŸi:
Kocaeli Tevfik Seno Arda Lisesi Türk Yapısal Çelik DerneÄŸi’nin giriÅŸimleri ve Arcelor’un da içinde bulunduÄŸu sponsorların destekleriyle inÅŸasına baÅŸlanan Kocaeli Tevfik Seno Arda Lisesi, aydınlık, ferah tasarımı, fonksiyonel yapısı ve depreme karşı dayanıklılığıyla, deprem kuÅŸağındaki kamu binaları için bir örnek oluÅŸturacak. 

Ülkemizde özellikle 1999 depreminden sonra hızlanan afet yönetimi hazırlıkları ve bina stokunun iyileÅŸtirilmesine yönelik tartışmalar sürerken Türk Yapısal Çelik DerneÄŸi ve Avrupa Yapısal Çelik Konvansiyonu, Arcelor’un da katkılarıyla Kocaeli’nde Tevfik Seno Arda Lisesi’nin inÅŸaatına baÅŸladı.

Deprem kuÅŸağında yer alan ve olası bir afet sırasında hizmete devam etmesi hayati önem taşıyan kamu binalarının çelik taşıyıcı sistemle inÅŸa edilmesi gerektiÄŸini sürekli olarak vurgulayan Türk Yapısal Çelik DerneÄŸi (TUCSA) tarafından baÅŸlatılan giriÅŸimler ve Avrupa Yapısal Çelik Konvansiyonu’nun (ECCS) konuya gösterdiÄŸi duyarlılık sonucunda hayata geçirilen lise projesi, bina stokunun iyileÅŸtirilmesi çalışmalarına somut bir örnek oluÅŸturmasının yanında çelik taşıyıcı sistemin kamu binalarına saÄŸlayacağı avantajlar konusunda da emsal oluÅŸturacak.

Yapım ve kullanım sırasında sürekli kontrole açık olmak, yüksek inÅŸaat hızı, yüksek yapım kalitesi, deÄŸiÅŸen ihtiyaçlara uyum saÄŸlayabilme yeteneÄŸi, çeliÄŸin sünekliÄŸi nedeniyle deprem sırasında en yüksek düzeyde can ve mal koruması saÄŸlaması, depremde hasar görmesi durumunda hasar gören taşıyıcı elemanların en kısa sürede deÄŸiÅŸtirilebilme olanağı, yenileme sonrasında binanın eski iÅŸlevine tam ve eksiksiz olarak kavuÅŸabilmesi gibi özellikler, kamu binaları için çelik taşıyıcı sistemi vazgeçilmez hale getiriyor. Bu nedenle ülkemizde de gün geçtikçe hastane, karakol vb. kamu binalarında çelik taşıyıcı sistem daha fazla tercih ediliyor.

3 Mayıs 2003 tarihindeki Bingöl Depremi’nde yıkılan okullar nedeniyle meydana gelen facianın bir daha tekrarlanmaması yolunda bir adım atmak amacıyla, Bingöl’e yapılması teklif edilen lise, bu ilimizde okul açığı kalmaması nedeniyle Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın isteÄŸi üzerine Kocaeli’nde gerçekleÅŸtiriliyor. Proje müellifi Mimar YaÅŸar Marulyalı tarafından “Çevreye saygılı, geniÅŸ kullanım alanlı, estetik ve fonksiyonel bir mimari örneÄŸi” olarak tanımlanan okul projesinde Arcelor tarafından saÄŸlanan Avrupa Kesit sıcak haddelenmiÅŸ çelik profiller kullanılıyor.

Kaynak: raf.arkitera.com

Popülerliği: 8% [?]