Hafif ,Hızlı uygulanabilen ,Ekonomik ,EndüstrileÅŸmiÅŸ yapım tekniklerine sahip ,Yangına dayanıklı

Isı ve ses yalıtımı saÄŸlayan çağımızın yapı sistemleri..

Prefabrik sistemlerin en çok sanayi yapılarında uygulama alanı bulmasının sebebi yukarıda sayılan özellikleri sebebiyledir. Sanayi tesislerine yapılan yatırımlardan hızlı geri dönüÅŸ alınmak istenir ve bu yüzden bu yapılarda ekonomik çözümler aranır. Prefabrik sistemler sanayi yapılarının inÅŸasında çok sık tercih edilen yapı sistemleridir. 

Açıklığın büyük olduÄŸu yapılarda uzay kafes, çelik makas gibi çelik yapı elemanlarının kullanılması gerekmektedir. Fakat Ä°ÅŸlevsel olarak büyük açıklıklara ihtiyaç duymayan sanayi tesislerinde ekonomik olduÄŸu için prekast sistemler tercih edilmektedir. Günümüzde sanayi yapılarının çoÄŸu prekast yapım sistemleri ile inÅŸa edilmektedir. Prekast yapım sistemleri; yatırımlarında ekonomi arayan iÅŸletmeler için bir çok avantaj saÄŸlamaktadır.

Betonarme olarak imal edilen prekast kolon, kiriÅŸler, döÅŸemeler, vb tesis kuruluÅŸ yerine nakledilir ve montajı gerçekleÅŸtirilir. Yapı strüktürü çok hızlı bir ÅŸekilde oluÅŸturulabilmektedir. Bu sistemler hazır olarak üretildikleri yerden getirilir ve önceden hazırlanmış olan soketler (temeller) üzerine yerleÅŸtirilir. Prekast elemanlar arasındaki baÄŸlantı detayları belli bir standartta olduÄŸu için montaj iÅŸçiliÄŸi de kolaylaÅŸmaktadır. Vinçler prekast elemanları kaldırırlar ve montaj dakikalar içinde gerçekleÅŸir. Mimari projesinde iÅŸlevsel olarak uygun olduÄŸu takdirde sanayi yapıları için prekast yapı sistemleri çok sık tercih edilmektedir.
Hızlı ve ekonomik olan prekast yapı sistemlerinin özelliklerini ÅŸöyle sıralayabiliriz: 

EndüstrileÅŸmiÅŸ üretim teknikleri sayesinde sadece prekast yapı elemanları üreten iÅŸletmeler prekast sistemleri uygun fiyatlar ile projesine göre hazırlayabilmektedir.
Seri üretim gerçekleÅŸtiren bu atölyeler gerekli yapı elemanlarını yerinde imalata göre çok daha hızlı üretmekte ve teslim etmektedirler.
Yapılmakta olan tesisin kuruluÅŸ yerinde imalat için ÅŸantiye yerleÅŸimi yoÄŸun ve uzun süreli olmaz. Sadece prekast sistemlerin yerleÅŸeceÄŸi temeller ve altyapı için ÅŸantiye kuruluÅŸu gerekebilir.
Åžantiye kuruluÅŸu ve yerinde imalat için sınırlı alanı bulunan tesislerde prekast sistemler tercih sebebidir.
Yerinde imalatı zor olan yapısal formlar ve ÅŸekiller Prekast yapı sistemleri üretim atölyelerinde çok daha kolay ve ekonomik olarak yapılabilir.
Ä°ÅŸlevsel olarak projesinde belirtilmiÅŸ yapı içi tesisat montajının hızlı ve kolay gerçekleÅŸmesi için prekast yapı elemanlarına montaj elemanları, kanallar, vb eklenebilir.
Resimde yapılmış olan bir tesisin cephe çözümü gözükmektedir. Yapı çelik konstüksiyondur. Fakat Cephe kabuÄŸu betonarme prekast yapı elemanları ile oluÅŸturulmuÅŸtur. Görsel etki yaratması için belli bir yapısal form tercih edilmiÅŸtir. En önemli nokta yapının temelleri ve alt yapısı inÅŸa edilirken yapı kabuÄŸu da projesine uygun atölyede imal edilmesi ve montajı kısa sürede gerçekleÅŸtirilerek yapının inÅŸa süresi kısaltılmasıdır. Günümüzde tevsi (büyüme) çalışmaları sebebiyle üretimin aksamaması ya da yeni bir yatırımın hemen geri dönüÅŸüm saÄŸlaması için zamanın etkin kullanımı gerekmektedir. 
PANEL SÄ°STEMLER

Panel sistemlerde yapıyı oluÅŸturan asal elemanlar (sistem elemanları), düÅŸey paneller (duvarlar) ve yatay paneller (döÅŸemeler)’dir.

Panel sistemleri oluÅŸturan sistem elemanları (paneller) yapıda, farklı iÅŸlevleri karşılamaya yönelik olarak, farklı büyüklük ve ağırlıkta, farklı malzemelerden ve yine farklı konstrüktif (bünyesel) özelliklerde imal edilebilmektedirler. Genellikle panel sistemlerin sınıflandırılmalarında da esas alınan bu özellikler aÅŸağıda tanıtılmaktadır.

Paneller yapıda karşılaÅŸmaya yönelik oldukları iÅŸlevler açısından üç ana grupta toplanmaktadırlar :

Panellerde Büyüklük :
Paneller büyüklükleri açısından küçük paneller ve büyük paneller olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadırlar. Küçük paneller, fonksiyonel eleman niteliÄŸinde olmayan bir hacmin bir yüzeyinin kapatılması için bir kaçının bir arada kullanılması gereken panellerdir. Kendi içlerinde bloklar, dar paneller ve orta geniÅŸlikteki paneller olmak üzere üç grupta toplanmaktadırlar. Bloklar; bir boyutları kalınlıklarından az farkla büyük yada eÅŸit olan göreli olarak küçük yüzeyli yapı elemanlarıdır. DüÅŸey veya yatay konumda kullanılabilmektedirler. Dar paneller; geniÅŸlikleri 40-50 cm arasında deÄŸiÅŸen, yükseklikleri kat yüksekliÄŸine eÅŸit ya da altında olan panellerdir. Orta geniÅŸlikteki paneller; yine yükseklikleri kat yüksekliÄŸi dolayında geniÅŸlikleri ise dar panellerden fazla olmakla birlikte mekan boyutunun altında kalan panellerdir.

Büyük paneller; geniÅŸlikleri mekan boyutuna eÅŸit veya daha fazla, yükseklikleri ise yine kat yüksekliÄŸine eÅŸit veya daha fazla olan büyük yüzeyli yapı elemanlarıdır.Yatay konumda kullanılan bloklarda diÄŸer panel türleri arasındaki en belirgin fark; montaj sırasında geçici baÄŸlantı yapılması konusunda ortaya çıkmaktadır. Yatay konumda kullanılan bloklar ile yapımda geçici baÄŸlantıya gerek duyulmamaktadır. Oysaki diÄŸer panel türleri kendi kendilerine dengeli olarak ayakta duramayacaklarından geçici baÄŸlantı zorunlu olmaktadır.

Panellerde Ağırlık :
Panellerin ağırlıkları büyüklüklerinin yanı sıra imalatlarında kullanılan malzemelere baÄŸlı olarak ortaya çıkmaktadır. Paneller ağırlıkları açısından; hafif paneller, orta ağırlıkta paneller, ağır paneller olmak üzere üç grupta toplanabilmektedirler.

Hafif paneller; ağırlıkları 30 kg’ı aÅŸmayan ve tek bir kiÅŸi tarafından kaldırılabileceÄŸi kabul edilen panellerdir. Orta ağırlıkta paneller; ağırlıkları 500 kg’ı aÅŸmayan ve basit mekanik araçlar ile kaldırılabileceÄŸi kabul edilen panellerdir. Ağır paneller ise; ağırlıkları 500 kg’ın üstünde olan ve ancak vinç ile kaldırılabilen panellerdir.

Panel Sistemlerde Taşıyıcılık Esasları :

Yukarıdaki çeÅŸitli özellikleri belirten paneller ile oluÅŸturulan panel sistemlerde taşıyıcılık, yüklerin geniÅŸ yüzeyli elemanlar olan paneller aracılığıyla zemine aktarılması esasına dayanmaktadır.

Panel sistemlerde taşıyıcı duvar panellerin yapı içinde düzenlenmesinde üç yaklaşım uygulanmaktadır.

Taşıyıcı duvar panellerinin yapının uzun boyutu boyunca düzenlenmesi
Taşıyıcı duvar panellerinin yapının dar boyutu boyunca düzenlenmesi
Taşıyıcı duvar panellerinin yapının her iki boyutu boyunca düzenlenmesi
Panel Sistemlerde Birleşim Noktaları :

Panel sistemlerde birleÅŸim noktalarının düzenlenmesi en önemli konulardan biridir. Bir yandan farklı elemanların bir bütün olarak çalışmasının saÄŸlanması, diÄŸer yandan da birleÅŸim noktalarında ortaya çıkabilecek yalıtım sorunları, gerek tasarım gerekse gerçekleÅŸtirme aÅŸamasında aÅŸağıdaki konulara dikkat edilmesini zorunlu kılmaktadır :

Yapının yatay ve düÅŸey kuvvetlere karşı stabilitesinin saÄŸlanabilmesi için birleÅŸimin rijitliÄŸinin saÄŸlanması,
Panel akslarının bir noktada kesiÅŸecek biçimde düzenlenmesi,
BirleÅŸim noktalarının hava ve su geçirimsizliÄŸinin saÄŸlanması,
Isı köprüsü oluÅŸumuna engel olması.
Panellerin birleÅŸimde esas olarak açık ve kapalı olmak üzere iki birleÅŸim tipi uygulanmaktadır. Kapalı birleÅŸim; panellerin birleÅŸim noktalarında oluÅŸan derzlerin, bir dolgu malzemesi ile tamamen kapatılması esasına dayanmaktadır. SoÄŸuÄŸa karşı etkin görülmekle birlikte, panelin iç yüzeyinde oluÅŸabilecek nem, dış yüzeye aktarılamamaktadır. Beton panellerin birleÅŸiminde dolgu malzemesi olarak harç kullanılmakta, dışarıda kalan uç genellikle mastik türü bir malzeme ile kapatılmaktadır. AhÅŸap panellerde temel prensip aynıdır. Derz genellikle yapıştırıcılık özelliÄŸi olan bir malzeme ile kapatılmaktadır.

Açık birleÅŸimde temel prensip, dıştan gelen rüzgarın balona benzetilebilecek ve basıncı azaltan bir boÅŸluÄŸa alınması ile iç kısma geçmesinin önlenmesidir. Bu boÅŸluÄŸa alçak basınç odası denilmektedir. Uygulamalar, bu tür birleÅŸim ile yaÄŸmur suyunun da iç kısmına geçemediÄŸini ortaya koymaktadır. Bu tür birleÅŸimde derz doldurulmadığından baÄŸlantı metal aksam aracılığı ile yapılmaktadır. Önemi olan nokta, bu metalin panellerin alt yüzeyine yerleÅŸtirilmesi ile basınç boÅŸluÄŸunda süzülen suyun uzaklaÅŸtırılmasıdır.

Kapalı birleÅŸimler ÅŸantiyede bir dolgu betonunun dökümünü ya da yapıştırıcı bir malzeme kullanımı gerektirdiÄŸinden ıslak birleÅŸim olarak da adlandırılmaktadırlar. Açık birleÅŸimler ise benzer nedenle kuru birleÅŸim olarak adlandırılmaktadırlar. 

TAÅžIYICI PANEL SÄ°STEMLER

Taşıyıcı Paneller
Yüklerin yüzeyleri boyunca yayılarak diÄŸer taşıyıcı sistem elamanlarına ve zemine aktarılması esasına baÄŸlı olarak tasarlanan panellerdir. Taşıyıcı paneller; taşıyıcı duvar panelleri ve döÅŸeme panelleri olmak üzere iki grupta toplanmaktadırlar. Yapı bu elemanların birbirine montajı ile inÅŸa edilmiÅŸ olur.

Taşıyıcı duvar panelleri de yüzeylerinde yer alabilecek (kapı ve pencere gibi) boÅŸluklar açısından iki grupta toplanmaktadırlar :

Dolu taşıyıcı duvar panelleri,
Boşluk taşıyıcı duvar panelleri.
Doluluk ve boÅŸluk açısından incelendiklerinde boÅŸluklu taşıyıcı duvar panellerinin tasarımı, yüklerin boÅŸluklara baÄŸlı olarak iletilmesi söz konusu olduÄŸundan göreli önem taşımaktadır.

DöÅŸeme panelleri yükleri düÅŸey taşıyıcı elemanlara aktarma ilkeleri açısından iki gruba ayrılmaktadır :

Yükleri bir doÄŸrultuda ileten döÅŸeme panelleri,
Yükleri iki doÄŸrultuda ileten döÅŸeme panelleri.
DöÅŸeme panelleri destek sistemleri açısından ise dört grupta toplanmaktadırlar

Karşıt iki boyut boyunca destekleme (a),
Karşıt iki boyuttan birinin uzunluÄŸu boyunca, diÄŸerinin köÅŸe noktalarından desteklenmesi (b),
KöÅŸe noktalarından destekleme ( c ),
Dört boyut boyunca destekleme (d).
DüÅŸey taşıyıcı elemanların panellerden oluÅŸtuÄŸu göz önüne alındığında, panel sistemlerde kullanılması olası döÅŸeme tiplerinin (a) ve (d) olduÄŸu görülebilmektedir.

TAÅžIYICI OLMAYAN PANELLER

Yalnızca bölücülük iÅŸlevini üstlenen bu paneller dış cephede ve iç kısımda kullanılabilmektedirler. Bunlar taşıyıcı paneller gibi dolu veya boÅŸluklu yüzeyli olabilirler. Bu kapsamda yer alan boÅŸluklu panellerin her ne kadar taşıyıcılık iÅŸlevleri olmasa da; kaldırma ve montaj sırasında ulaÅŸacak gerilmelerin göz önüne alınmasıyla tasarlanmaları gerekmektedir. Taşıyıcı strüktüre montaj ile binanın dış ve iç kabuÄŸunu oluÅŸturan paneller farklı malzemeler ile üretilebilir. Resimde çelik strüktürü olan bir tesiste dış ve iç kısımlarında betonarme panellerin kullanıldığı gözükmektedir. Günümüzde betonarme paneller dışında köpük dolgulu saç panellerin daha sık kullanıldığı gözlenmektedir.
Farklı nitelikteki malzemeler ile oluÅŸturulabilecek panellerde doÄŸru seçim için belli kriterler vardır. Günümüzde poliüretan köpük dolgulu saç panellerin kullanımı giderek yaygınlaÅŸmaktadır. Bu paneller hafif olmaları, nakliye kolaylığı, montaj esnasında vinç olmadan kolayca kaldırılabilmeleri sebebi ile betonarme panellerden daha çok kullanılmaktadır.

Resimde çelik konstrüksüyon ile betonarme panellerin birleÅŸimi gözükmektedir. Dış yüzeyi betonarme panel olarak inÅŸa edilen yapı dış etkilere karşı dayanıklı hale gelmektedir. Özellikle araç trafiÄŸinin yoÄŸun olduÄŸu bir tesiste darbe etkisine karşı dış cephenin betonarme panel olarak tercih edilmesi gerekebilir. Bazı yapılarda darbelere karşı belli bir yüksekliÄŸe kadar betonarme daha sonra da daha hafif paneller kullanılmıştır.
Ä°Ç DÜÅžEY DUVARLAR

Büyük açıklıklı sanayi yapılarının iç düÅŸey bölücü duvarları, üretim sistemi iÅŸlevlerine baÄŸlı olarak yapı içinde bazı düÅŸey bölmelerin oluÅŸturulması amacıyla, dış cephe sistemleri mantığı çerçevesinde uygulanmaktadır. Bu duvarların oluÅŸturulmasında da, yoÄŸun olarak metal sandviç panel kullanılmaktadır. Bazı durumlarda geleneksel yöntemler ile tuÄŸla, briket veya gaz beton örülerek de duvarlar oluÅŸturulabilmektedir.

Ä°ç düÅŸey bölücü duvarların sahip olmaları gereken yapısal özellikler ÅŸunlardır :
Yangın karşısında yüksek derecede direnimli olmaları, yüzeylerinde yangın geçiÅŸini kolaylaÅŸtıran açıklıkların olmaması, çatı ve asma tavan boÅŸluklarında yürütülmeleri (devam etmeleri), gereken kesimlerde yangın durduruculara yer verilmesi, panellerin taşıyıcı sisteme iyi tespit edilmesi ve tespit parçalarının ısı etkisiyle bükülmesini önleyecek yangın durdurucuların kullanılması gerekmektedir.
Yapı içindeki ofis, dinlenme ve depo mekanlarını oluÅŸturacak duvarların özellikle ses ve ısı izolasyonlarının optimum konfor koÅŸullarını saÄŸlamaları gerekmektedir.
Yapı içi üretim sisteminin üretebileceÄŸi titreÅŸim, ısı, kimyasal gaz ve sıvılara karşı direnimli olmaları gerekmektedir.
Yatay deprem yükü ve olası darbelere karşı direnimli olmaları gerekmektedir.
Hızlı yapılabilmeleri, gelecekteki olası büyüme durumunda kolay demonte ve yeniden zaiyatsız monte edilebilmeleri gerekmektedir.
Bakım ve onarım kolaylığı saÄŸlayabilen ve temizlenebilmesi kolay olan ürünler olmaları gerekmektedir. 
ÖZEL Ä°ÅžLEVLÄ° PANEL SÄ°STEMLER

Özel Ä°ÅŸlevli Paneller :
Panel yüzeylerinde boruların görülmesini önlemek amacıyla geliÅŸtirilen temiz su, pis su, ısıtma, havalandırma ve elektrik tesisatını içeren panellerdirler. Özel iÅŸlevli paneller, yapıda çoÄŸunlukla düÅŸey konumda (duvar) kullanılmakla birlikte, ısıtma-havanlandırma panelleri yatay konumda (döÅŸeme) da kullanılabilmektedirler.

Paneller çeÅŸitli malzemelerden yapılabilmektedirler. Kullanım amacına göre seçilen bu malzemeler; betonarme, çelik, alüminyum, ahÅŸap, piÅŸmiÅŸ toprak (seramik) ve plastik olabileceÄŸi gibi farklı konstrüktif özelliklerin saÄŸlanmasına yönelik olarak bu malzemelerin çeÅŸitli kombinasyonları da olabilmektedir.

Paneller konstrüktif özellikleri açısından;

Tek parçalı (monolitik),

Çok parçalı (kompozit) olmak üzere iki grupta toplanmaktadırlar.

Tek parçalı (monolitik) paneller, imalatlarında tek bir malzeme kullanılan panellerdir. Dolu gövdeli, boÅŸluklu ve omurgalı olmak üzere üç grupta incelenebilmektedirler

Çok parçalı (kompozit) paneller imalatlarında birden fazla malzeme kullanılan panellerdir. Dolu gövdeli, boÅŸluklu gövdeli, omurgalı ve çerçeve iskeletler olmak üzere dört grupta incelenebilmektedirler. Malzemelerin birbirleri üzerinde tabaka oluÅŸturacak biçimde düzenlenmesi esasına dayanan dolu gövdeli paneller, sandviç paneller olarak da adlandırılmaktadırlar.

Çerçeve iskelet panellerin en önemli özelliÄŸi, panelin imalatında kullanılan malzemelerden birinin çerçeve oluÅŸturulmasında zayıf ve hafif özellikte olan ikinci malzemenin dolgu amacıyla kullanılmasıdır.

Kompozit paneller bazen de aynı veya farklı malzemeden imal edilen iki ünitenin bir araya getirilmesi ile de oluÅŸturulabilmektedirler. 

HÜCRE SÄ°STEMLER

Hücre sistemler, bina yapımının endüstrileÅŸmesinde ileri bir geliÅŸme düzeyini gösteren, diÄŸer bir deÄŸiÅŸle endüstrileÅŸme düzeyi yüksek olan sistemlerdir. Hücreler, duvar panelleri ile döÅŸeme ünitelerinin birleÅŸtirilerek bir birim oluÅŸturulması ile üretilmiÅŸ, bitmiÅŸ, hazır yapı üniteleridirler. Hafif panel sistemlerin ardından ortaya çıkan bu sistemlere, ürünün yani binanın fabrika üretimine dayanan ileri bir bitmiÅŸlikle elde edilmesi amacıyla yönelme olmaktadır.

Binanın yapımında endüstrileÅŸmiÅŸ sistemlerin geliÅŸim evreleri incelendiÄŸinde yük taşıyan duvar panelleri, çerçeve strüktürlerle cephe elemanlarının kombinezonu olarak kabul edilebilir. Benzer ÅŸekilde taşıyıcı döÅŸeme panelleri de kiriÅŸ ve normal döÅŸeme plağının kombinezonundan oluÅŸmaktadır. Bir sonraki mantıksal geliÅŸme ise, duvar panelleri ile döÅŸeme ünitelerin birleÅŸtirilmesinden oluÅŸan üç boyutlu mekansal birimlerdir. Bu geliÅŸim prefabrikasyon kavramında bir deÄŸiÅŸikliÄŸi de beraberinde getirmektedir. Daha önceleri, bina yapımında prefabrike bileÅŸenler genellikle yarı-bitmiÅŸ ürün özelliÄŸindeydi. Hücrenin ortaya çıkışı ile fabrikada tamamen bitmiÅŸ bir ürün imali mümkün olmaktadır. Bunun örnekleri olarak karavanlar, konteynırlar, ABD’deki mobil evlerdir.

Hücre birimleri iÅŸlevsel açıdan iki grupta toplanmaktadır.

1- YaÅŸama mekanı hücreleri,

2- Tesisat hücreleri.

Tesisat hücreleri, tüm sıhhi tesisat gerekçelerini kapsamına alır. DiÄŸer bir deÄŸiÅŸle, fabrika da gerekli kaplamaları da bitmiÅŸ olarak kullanmaya hazır üretilir. Åžantiyede ise bunların yalnız baÄŸlantılarını yapmak iÅŸlemi yapılır. Resimde iç tesisat mekaniÄŸi fabrikada tamamlanmış bir ünitenin nakliyesi gözükmektedir. Bu sistem diÄŸer sistemler ile baÄŸlantısı kurularak hızla üretime dahil edilmektedir.

Kaynak: sanayiden.com

Popülerliği: 11% [?]