Kira artışları enflasyon oranına bağlanıyor

Adalet Bakanı Cemil Çiçek kiracı-evsahibi, borçlu-alacaklı, iÅŸçi-iÅŸveren herkesi ilgilendiren Borçlar Kanunu tasarısının her bireyi ilgilendirdiÄŸini, menfaat iliÅŸkisi bulunanlar arasında dengeyi korumaya özen gösterdiklerini vurguladı. "Ne kiracılar maÄŸdur edilmeli ne de ev sahipleri. Ä°ÅŸçi iÅŸveren karşısında korunurken, iÅŸverenin yatırım kabiliyetleri engellenmemeli. Tasarı TBMM komisyonlarına gelecek. Tartışmalara açığız. Son tren kalktı diye düÅŸünülmesin” dedi. Borçlar Kanunu Tasarısı Komisyonu BaÅŸkanı Prof. Akıntürk de, insanlar dolmuÅŸa bindiÄŸinde, alışveriÅŸe çıktığında, kahvehaneye gittiÄŸinde Borçlar Kanunu hükümlerinin geçerli olduÄŸuna iÅŸaret etti. 

KONTRAT ÜFE’YE ENDEKSLÄ°
Tasarının herkesi ilgilendiren en temel maddesi, "kiranın, enflasyon oranını geçemeyeceÄŸi" hükmü. Merkez Bankası BaÅŸkanı Süreyya Serdengeçti’nin enflasyon hedeflemesinde "risk unsuru" olarak gösterdiÄŸi kira artışları, öngörülen deÄŸil gerçekleÅŸen enflasyona göre kontrata baÄŸlanacak. Ayrıca ev sahipleri, kiracılardan 3 aylık kiradan fazla depozito isteyemeyecek. Kontratlara, bir kira bedeli ödenmezse, yıllık kiranın tamamının alınacağı hükmü konulamayacak.

TaslaÄŸa göre kira sözleÅŸmelerinde kiracıdan alınan depozito, 3 aylık kira bedelinden fazla olmayacak ve mal sahibiyle kiracı adına açılan ortak mevduat hesabında tutulacak. Kira artışları, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) oranından fazla olamayacak.

Taslak, kira sözleÅŸmelerinde önemli yenilikler getiriyor. Buna göre kiraya veren, güvence olarak en fazla 3 aylık kira bedeli alabilecek. Güvence olarak para veya kıymetli evrak verilmesi kararlaÅŸtırılmışsa, kiracı, kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere, parayı vadeli bir tasarruf hesabına yatıracak. Kıymetli evrakı ise bir bankaya depo edecek.

Banka, güvenceleri ancak iki tarafın rızasıyla veya icra takibinin kesinleÅŸmesiyle ya da kesinleÅŸmiÅŸ mahkeme kararına dayanarak geri verebilecek. Kiraya veren, kira sözleÅŸmesinin sona ermesini izleyen 3 ay içinde kiracıya karşı kira sözleÅŸmesiyle ilgili bir dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriÅŸtiÄŸini bankaya yazılı olarak bildirmemiÅŸse, banka, kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlü tutulacak.

Kira sözleÅŸmelerinde kira bedelinin belirlenmesi dışında, kiracı aleyhine deÄŸiÅŸiklik yapılamayacak. Tarafların, yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline iliÅŸkin anlaÅŸmaları, bir önceki kira yılında üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koÅŸuluyla geçerli olacak. Bu kural, bir yıldan daha uzun süreli kira sözleÅŸmelerinde de uygulanacak.

Taraflarca bu konuda bir anlaÅŸma yapılmamışsa, kira bedeli, bir önceki kira yılının üretici fiyat endeksindeki (ÜFE) artış oranını geçmemek koÅŸuluyla hakim tarafından, kiralananın durumu göz önüne alınarak, hakkaniyete göre belirlenecek.

Taraflarca bu konuda bir anlaÅŸma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, 5 yıldan uzun süreli veya 5 yıldan sonra yenilenen kira sözleÅŸmelerinde ve bundan sonraki her 5 yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli, hakim tarafından üretici fiyat endeksindeki artış oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak, hakkaniyete uygun biçimde belirlenecek.

DÖVÄ°ZLE KÄ°RALAMADA 5 YIL ARTIÅž YOK
SözleÅŸmede kira bedeli yabancı para olarak kararlaÅŸtırılmışsa, 5 yıl geçmedikçe kira bedelinde deÄŸiÅŸiklik yapılamayacak. 5 yıl geçtikten sonra kira bedelinin belirlenmesinde, yabancı paranın deÄŸerindeki deÄŸiÅŸiklikler de göz önünde tutulacak.

Kiracıya, kira bedeli ve yan giderler dışında baÅŸka bir ödeme yükümlülüÄŸü getirilemeyecek. Özellikle kira bedelinin zamanında ödenmemesi halinde sözleÅŸme cezası ödeneceÄŸine veya sonraki kira bedellerinin muaccel olacağına iliÅŸkin anlaÅŸmalar geçersiz sayılacak. Kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaÅŸtırılmamış veya kanunda öngörülmemiÅŸse, kiraya veren katlanacak. Kiraya veren, sözleÅŸmede aksi öngörülmemiÅŸse, yan giderlerden sorumlu olacak.

KÄ°RA ÖDENMEZSE
TaslaÄŸa göre kiracı, kiralananın kullanımını etkileyen ayıpların varlığı halinde, bu ayıpların kiraya veren tarafından öÄŸrenilmesinden ayıbın giderilmesine kadar geçen süre için, kira bedelinden ayıpla orantılı bir indirim yapılmasını isteyebilecek.

Kiracı, kira bedelini ve yan giderleri aksi bir hüküm yoksa her ayın sonunda ya da kira süresinin bitiminde ödeyecek. Kiracı borcunu ödemezse, kiraya veren, kiracıya yazılı olarak bir süre verecek. Süre en az 10 gün, konut ve çatılı iÅŸyeri kiralarında ise en az 30 gün olacak. Bu süre, kiracıya yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren iÅŸlemeye baÅŸlayacak. Kira bedeli yine ödenmezse, kiraya veren, sözleÅŸmeyi feshedeceÄŸini bildirebilecek.

Kiracı, kiralananı ne durumda teslim almışsa, kira sözleÅŸmesinin bitiminde o durumda geri vermekle yükümlü olacak. Ancak kiracı, sözleÅŸmeye uygun kullanma dolayısıyla kiralananda meydana gelen eskimelerden ve bozulmalardan sorumlu tutulamayacak.

KÄ°RACI, ÇIKMAK Ä°ÇÄ°N EŞİNÄ°N RIZASINI ALACAK
Aile konutu olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazlarda kiracı, eÅŸinin açık rızası olmadıkça kira sözleÅŸmesini feshedemeyecek. Bu rızanın alınması mümkün olmazsa veya eÅŸ haklı sebep olmaksızın rızasını vermekten kaçınırsa, kiracı, hakimden bu konuda bir karar vermesini isteyebilecek. Kiracı olmayan eÅŸin, kiraya verene bildirimde bulunarak, kira sözleÅŸmesinin tarafı sıfatını kazanması halinde kiraya veren, fesih bildirimi ile fesih ihtarına baÄŸlı bir ödeme süresini kiracıya ve eÅŸine ayrı ayrı bildirmek zorunda olacak.

Kiraya veren kiÅŸi, kiraladığı taşınmazı, kendisi, eÅŸi, altsoyu, üstsoyu ya da kanun gereÄŸi bakmakla yükümlü olduÄŸu diÄŸer kiÅŸiler için kullanmak zorundaysa, fesih sürelerine uyarak belirlenecek tarihten baÅŸlayarak 1 ay içinde açacağı davayla, sözleÅŸmeyi sona erdirebilecek. Konutu sonradan edinen kiÅŸi de aynı sebeplerle konutu kullanmak zorunda olursa ve sözleÅŸme devam ediyorsa, edinme tarihinden baÅŸlayarak 1 ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koÅŸuluyla, kira sözleÅŸmesini altı ay sonra açacağı bir davayla sona erdirebilecek.

KÄ°RA YASAÄžI
Bu durumda kiraya veren, haklı sebep olmaksızın, kiralananı, 3 yıl geçmedikçe eski kiracısından baÅŸkasına kiralayamayacak. Yeniden inÅŸa ve imar amacıyla boÅŸaltılması saÄŸlanan taşınmazlar da eski haliyle, haklı sebep olmaksızın 3 yıl geçmedikçe baÅŸkasına kiralanamayacak.

Kiraya veren, bu hükümlere aykırı davrandığı takdirde, eski kiracısına son kira yılında ödenmiÅŸ olan bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemekle yükümlü olacak. Kiracı kiraladığı yeri sözleÅŸmede yer alan tarihte boÅŸaltmazsa, kiraya veren, bir ay içinde icraya baÅŸvurarak ya da dava açarak sözleÅŸmeyi sona erdirebilecek.

EÅž Ä°ZNÄ°YLE KEFÄ°LLÄ°K BAÅžLIYOR
Yeni yasa ayrıca, "EÅŸlerden biri mahkemece verilmiÅŸ bir ayrılık kararı olmadıkça, ancak diÄŸerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir" hükmü getiriyor. Ancak kefalet, ticaret siciline kayıtlı bir iÅŸletmenin sahibi, ortağı ya da yöneticisi tarafından iÅŸletmeyle ilgili olarak verilmiÅŸse eÅŸin rızası aranmayacak.

‘AL SONRA ÖDE’ BÄ°TÄ°YOR
Tasarının getirdiÄŸi en önemli yeniliklerden biri de pazarlama ya da ‘tanıdık’ usulüyle alışveriÅŸin yasayla güvence altına alınması. Kapıdaki satışlardan doÄŸan ÅŸikayetleri azaltmak için pazarlamacı ile pazarladığı ürünün sahibi arasında sıkı bir sözleÅŸme yapılacak. Pazarlamacı, "Parasını nasıl olsa alırım" anlayışıyla satış yaparsa, iÅŸine son verilecek. Ä°ÅŸte alışveriÅŸte uygulanacak yeni kurallar:

* Tanıdık ve güvenilir bile olsa, bir kağıda taksit miktarları yazılarak alışveriÅŸ dönemi bitiyor. Taksitli satışlarda satıcı ile alıcı arasında mutlaka satış sözleÅŸmesi yapılacak. Genelde maÄŸazaların kendi bastırdıkları taksit kartlarıyla alışveriÅŸ artık mümkün olmayacak. Çünkü bu kağıt parçaları, borcun alındığını veya ödendiÄŸini ispata yeterli olmayacak. Yapılacak sözleÅŸme, satıcı ve alıcının adı-soyadı, ne alınıp-satıldığı (örneÄŸin halının metrekare ve markası) gibi tüm bilgileri içerecek. SözleÅŸmede, alıcının 7 gün içinde cayma hakkının bulunduÄŸu belirtilecek. Bu sözleÅŸme, kapıya gelen pazarlamacıdan yapılacak alışveriÅŸ için de zorunlu olacak.

* ÇoÄŸunlukla kadınların baÅŸvurduÄŸu, cüzdanda para olmasa da peÅŸin ödemesiz, yani "önce al, sonra öde" uygulaması bitecek. Satıcı, sattığı malın deÄŸerinin en az beÅŸte birini peÅŸin alacak. Aksi halde satış sözleÅŸmesi geçersiz sayılacak ve satıcı diÄŸer taksitler için hak iddia edemeyecek.

Ä°Åž YERÄ°NDE TACÄ°ZÄ°N ZARARI PATRONA
YENÄ° Türk Borçlar Yasası tasarı taslağı, iÅŸyerindeki çalışma koÅŸullarını da yeniden düzenlerken, "iÅŸyerinde taciz" konusunda da hüküm getiriyor. Buna göre, bir çalışan iÅŸyerinde tacize veya sarkıntılığa maruz kalırsa, iÅŸveren hakkında tazminat davası açabilecek. Hakim, çalışanın uÄŸradığı maddi ve manevi zararı iÅŸverenden alarak çalışana verecek.

TEMERRÜT DEĞİL, DÄ°RENÄ°M
DAHA önce "Borçlar Kanunu" olarak anılan yasada ilk deÄŸiÅŸikliÄŸin isminde yapıldığını anlatan Akıntürk, Türk Medeni Kanunu, Türk Ceza Kanunu gibi, bu yasanın adına da "Türk" eklendiÄŸini kaydetti. Ayrıca yasadaki sözcükler de ‘öztürkçe’leÅŸtirildi. ÖrneÄŸin ‘akit’ yerine ’sözleÅŸme’, ‘tediye’ yerine ‘ödeme’, ‘temerrüt’ yerine ‘direnim’, ‘munzam zarar’ yerine ‘aÅŸkın zarar’ sözcükleri kullanıldı.

Kaynak: sabah.com.tr

Popülerliği: 32% [?]