Bitüm nereden nasıl gelir?
Petrol; gaz , sıvı ve katı halde bulunan hidrokarbonlara verilen genel addır. Sıvı hidrokarbonlara ham petrol, gaz halindekilere doÄŸal gaz, katı olanlara ise bileÅŸimlerine göre asfalt-parafin veya bitüm adı verilmektedir.
Kuyudan çıkarılan ham petrolün damıtma iÅŸleminden sonra bileÅŸenlerine ayrılmasıyla asfalt, parafin, benzin v.s. elde edilir. Bu iÅŸlemden sonra da normal hava sıcaklığında kullanılmayacak kadar katı olan bitüm; benzin, mazot, gazyağı ve bunlardan farklı bir teknik olan su ile karıştırılarak inceltilir ve kullanılacak hale getirilir. Bu son aÅŸamada artık asfalt, zemin kaplamalarında kullanılmaya hazırdır. 

AGREGA NEDÄ°R?
100mm.ye kadar olan sert taÅŸtan kırılıp elenerek elde edilmiÅŸ, tane büyüklüÄŸü tarif edilebilen kaya parçacıklarına, agrega denir. Asfalt ve beton üretiminin hammaddesidir.

ASFALT BETONUNUN ÖZELLÄ°KLERÄ°
Asfalt Betonu:
Oldukça yüksek temperatöre kadar ısıtılarak kurutulmuÅŸ ve sıcak asfalt ile karıştırılmış uygun gradasyonlu agregata sıcak asfalt betonu karışımı denir.
Bu karışım kaplama yerine nakledilip, finiÅŸere doldurulur, sonra düzgün bir tabaka halinde serilir. ElveriÅŸli bir yoÄŸunluk elde etmek için gereken sıcaklıkta iken sıkıştırılır.
Asfalt betonu denildiğinde Aşınma ve Binder tabakaları zikredilmektedir.
Tabakalardaki boÅŸluÄŸun tümüyle alınması istenilen bir durum deÄŸildir. BoÅŸluk olunca, bitüm agregayı saracak ve bünyesinde yüzdürecektir.
Optimum bitüm miktarını bulmak için her ne kadar deÄŸiÅŸik metodu varsa da en ideal metod bizim için marshall metodu olmalıdır.

ASFALT BETONU ÅžU ÖZELLÄ°KLERE SAHÄ°P OLMALIDIR

1-STABÄ°LÄ°TE: Taşıtlardan hasıl olan statik ve dinamik yüklerin meydana getirdiÄŸi kesme kuvvetine ve deformasyonlara kaplamanın dayanmasıdır. Bitümlü karışımı meydana getiren agrega ve bitümün fiziki özellikleri, kaplamanın stabilite deÄŸerine tesir eden asfalt çimentosunun peneterasyonu küçüldükçe sertleÅŸir, bu da stabilite deÄŸerine tesir eder.
Kaplamanın bulunduÄŸu yerin iklimi, trafiÄŸi, tipi ve hacmi itibariyle yüksek stabilite istendiÄŸinde düÅŸük peneterasyonlu asfalt çimentosu kullanılmalıdır.
SoÄŸuk kışın hüküm sürdüÄŸü yerlerde, kaplamanın çatlamaya dayanıklılığını göz önüne alarak yüksek peneterasyonlu asfalt çimentosu kullanılmalıdır, yüksek stabilite elde etmeye çalışmalıdır. Asfalt betonu stabil olmalıdır.
2-DURABİLİTE: Asfalt betonunun trafik, su, hava etkilerine ve suhunet değişikliğine karşı mukavemetidir. Durabilite diğer bir ifade ile kaplamanın aşınmaya, kabarmaya, soyulmaya ve oksidasyona dayanmasıdır. Asfalt betonu stabil olduğu kadar durabil olmalıdır.
3-FLEKSÄ°BÄ°LÄ°TE: Bir kaplamanın kendisini temelin çökmelerine çatlamadan intibak ettirmesi kabiliyetidir. Kaplamanın flexibilitesine; Asfaltın peneterasyonu bitümün ısı altında genleÅŸme derecesi, bitümlü karışımdaki asfalt miktarı ve filler tesir eder.
Çok az flexibil bir kaplama çok az stabil bir kaplama kadar mahsurludur. 
4-KAYMA MUKAVEMETÄ°: Taşıtların kaplama üzerinde emniyetle hareket etmesini ve durmasını saÄŸlayan kaplama yüzeyinin sürtünme mukavemetidir. Kayma mukavemeti karışımdaki agreganın aşınmaya olan dayanıklılığı, asfalt miktarı ve boÅŸluk yüzdesine baÄŸlıdır.
Yumuşak agregalar fazla aşındıklarından kaygan satıh oluştururlar.
Karışımda fazla asfaltın ve az boÅŸluÄŸun bulunması trafiÄŸin aşırı kompaksiyonu tesiriyle sıcak havalarda asfaltın genleÅŸmesi sonunda asfalt kaplama sathına çıkarak kaygan bir sathın meydana gelmesine sebep olur.
5-WORKABILITE ( Ä°ÅžLENEBÄ°LÄ°RLÄ°K ): Bitümlü karışımın Karıştırma-Serilme-Sıkıştırma bakımından iÅŸlenebilir özellikte olmasıdır. Karışımın bu özelliÄŸi Agreganın gradasyonu, asfalt yüzdesi, agreganın maksimum dane büyüklüÄŸü, ÅŸekli ve yüz yapısı ile ilgilidir. KöÅŸeli kum daneleri ile konkasör stabiliteyi artırır. Yuvarlak kum taneleri workabiliteyi artırır. Karışımda bitüm miktarının azlığında, karışımda iyi agrega kullanıldığı ve yeteri derecede silindirleme yapıldığı halde kaplamalarda istenilen pratik yoÄŸunluk temin edilemez.
6-EKONOMİK: Yapılan kaplamalar ekonomik olmalıdır.

Asfalt çimentosu: BaÄŸlayıcı olarak kullanılan asfaltı veya bitümü ifade eden bir amerikan terimi ( Asfalt çimentosu deyimi çok defa A.C.ÅŸeklinde kısaltılır)Asfalt betonu: Ä°yi bir gradasyona sahip yüksek kaliteli agregat ile asfalt çimentosundan, tamamen kontrol altında hazırlanmış, mütecanis ve kesif bir kütle halinde sıkıştırılmış, yüksek evsaflı bir sıcak karışım.
Çimento: Aralarında baÄŸlantı olmayan bir taneler topluluÄŸuna uygun ÅŸekilde ilave edildiÄŸinde, fiziksel ve kimyasal olaylarla sertleÅŸerek bu taneleri bir kütle halinde baÄŸlayabilen bir malzemedir.
Optimum: En uygun, az veya çok deÄŸil.
Gradasyonlu Agregat: Kaplama karışımlarında kullanılan bir deyim olup gradasyon bakımından, kabadan inceye doÄŸru çeÅŸitli boydaki mineral taneleri kapsamak suretiyle bir devamlılık gösteren mineral agregatı tarif eder
Agregat: Bir yol kaplama malzemesinin mineral kısmı, örneÄŸin çakıl, kırılmış taÅŸ ve kum
Kaba Agrega: 4,75mm. elek üzerinde kalan agrega
Ä°nce Agrega: 4,75mm. elek altına geçen agrega
Filler: 0,075mm. eleÄŸi geçen mineral toz
Gradasyon: (Tane büyüklüÄŸü Dağılışı) Agrega ve filler içindeki muhtelif boydaki tanelerin ağırlıkça oranlarıdır.
AC: Asfalt çimentosu AC 50 - 70
50 - 70 penetrasyonlu asfalt çimentosu
Penetrasyon: Standart bir iÄŸnenin belirli sıcaklık, yükleme ve zaman koÅŸulları altında bir asfalt numunesi içerisine dikey olarak girdiÄŸi mesafenin ölçülmesi suretiyle, asfalt çimentosunun nisbi sertlik veya kıvamlılığını tayin eden deney.
Bitüm: Asfalt çimentosunun veya ziftin Karbon Tetra Klorür (CCl4) veya karbon sülfürde (CS2) eriyen kısmıdır
Destilasyon: (Damıtma), Bitümlü malzemelerin, belirtilmiÅŸ sıcaklıklarda buharlaÅŸan miktarı ile bakiyenin miktar ve niteliÄŸini tayin etmektir.
Absorpsiyon: Akıcı bir maddenin, katı bir madde içerisine,katı maddenin porozitesi sebebiyle girmesi.(Agregada)emme, su veya bitüm emme
Porozite: Gözeneklilik, boÅŸluklu
Adezyon: Yakın temas halinde bulunan cisimler arasındaki moleküler çekim. Sıvı veya plastik bir maddenin, katı bir maddenin yüzeyine yapışmasını saÄŸlayan özelliÄŸi
Kohezyon: Bir malzemenin kopmaya karşı koyan moleküller arası çekimi, içsel sürtünme veya içsel baÄŸ
Düktilite: Çekilerek uzatıldığı zaman büyük gerilmeler altında kopmaksızın kalabilme kabiliyetidir.
Alevlenme Noktası: Bir maddenin buharının alev temasında geçici olarak alev aldığı, fakat yanmaya devam etmediÄŸi en düÅŸük sıcaklığın tesbit edilmiÅŸ deney ÅŸartları altında ölçülmüÅŸ deÄŸeridir.
Viskozite: Bir akışkanın,iç sürtünmelerinden dolayı,harekete karşı direnç göstermesini saÄŸlayan özelliÄŸi ve bu özelliÄŸin kabul edilmiÅŸ bir metoda göre tayin edilen nümerik deÄŸeridir.
Fleksibl: EÄŸilebilir, bükülebilir, esnek
Fleksibl Üst Yapı: Üzerinde, bitümlü malzemeden yapılmış bulunan ve gerilme direnci olmadığı kabul edilen yol veya uçuÅŸ pisti. Dizayn’ında gerilme direncinin hiç olmadığı kabul olunan bir yol yapısı ÅŸekli. ÖrneÄŸin Bitümlü kaplama ve altında kırma taÅŸ tabaka
Rijit: Esnek olmayan
Deformasyon: Åžekil deÄŸiÅŸikliÄŸi ( elastik, elasto plastik, plastik )
Formasyon(Taban Sathı): Zeminin, toprak iÅŸlemi, konsolidasyonu, sıkıştırılması veya yerinde yapılan stabilizasyonu tamamladıktan sonra son ÅŸeklini almış olan yüzeyi (Düzgün ve taşıma kabiliyeti olan, üst yapının oturduÄŸu taban)
Stabilite: Kaplamanın deformasyona karşı direnme kabiliyetidir.
Aşınma Tabakası: Üst yapının en üst tabakası veya aşınma sathıdır.
Binder Tabakası: Bir temel ile satıh tabakası arasındaki ara tabakadır.
Temel Tabakası: Kaplama tabakası ile ince tesviye yüzeyi veya alt temel tabakası arasında baÄŸlantıyı saÄŸlayan,yük dağıtımı ve düzgünlük saÄŸlayan yola gelen yükleri taşıyan ve alt temel veya alt yapıya intikal ettiren tabakadır.
Alt Temel Tabakası: Yola gelen yükleri daha ucuz bir yapıyla alt yapıya intikal ettirmek üzere alt yapıyla temel tabakası arasına konulan tabakadır.
Ä°nce Tesviye Tabakası: (1) Kaya veya küskü yarmalarda düzgünlüÄŸü temin maksadıyla tesviye kotuna göre fazla kazı yapılarak bu kazı yerine seçme malzeme koymak suretiyle yapılan tabaka.
(2) Toprak yarmalarda tesviye kotuna indirilmiÅŸ zeminin sürülmek v.s. suretlerde kabartılarak yeniden iyice sıkılaÅŸtırılması ve bazı hallerde çimento,kireç v.s. ile stabilize edilmesi suretiyle elde edilen tabaka.
(3) Bazı hallerde elveriÅŸli kazı malzemesiyle yapılan dolgunun en üst tabakası,Ä°NCE
TESVİYE TABAKASI adını alır.

A.A.S.H.O: American Association of State Highway Officals(Amerika Devlet Yolları Memurları Kurumu)
ASTM: American Society for Testing Materials Amerika Malzeme Tecrübeleri Kurumu

Kaynak: kalitekontrol.org

Popülerliği: 18% [?]