ÖZÜRLÜ RAMPASI Åžehirsel çevrenin,resmi ve halka açık binalarla,halka açık tesis ve alanların özürlüler ve yaÅŸlılar için ulaşılabilir hale getirilmesine iliÅŸkin kurallar.  Fiziksel çevrenin özürlüler için ulaşılabilir ve yaÅŸanabilir kılınması için, imar planları ile kentsel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve yapılarda Türk Standartları Enstitüsünün ilgili standartlarına uyulması zorunludur. Resmî binalar, halka açık binalar, tesisler ve alanlara ulaÅŸmak için kullanılacak kaldırımlar ulaşılabilirlik standartlarına sahip olmak zorundadır. Kaldırımların kenarı, cadde kotundan en fazla (14) cm. yüksekte olacaktır. Kaldırımın kenarı görme özürlülerin bastonları ile rahatça izleyebilecekleri ÅŸekilde düzgün olmalı ve tehlikeli bir paha sahip bulunmamalıdır. 

Tekerlekli sandalye kullananlar, yaÅŸlıların bir bölümü ve çocuk arabası süren anneler için yapılacak kaldırım rampalarının geniÅŸliÄŸi yaya geçitlerinde en az (180) cm, diÄŸer yerlerde (90) cm. olacaktır. Bu rampaların eÄŸimi en fazla % 8 olabilir .Bir kaldırımın caddeye dik eÄŸimi en fazla, sadece yaÄŸmur suyunun alınması için gerektiÄŸi kadar, % 1,5 olabilir. Kaldırımlarda zemin malzemesi kaygan olmayan türlerden seçilmelidir. Parçalı bir yapı oluÅŸturan zemin kaplamalarında derz aralıkları (0,5) cm.den küçük olmalıdır. Tekerlekli sandalye tekerleklerinin aralarına sıkışmaması için yaÄŸmur suyu ızgaralarındaki demir çubukların aralarındaki mesafe (1,3) cm.yi aÅŸmamalıdır. Yapıların kendi kapı önlerindeki kaldırımı mevcut kaldırımdan farklı eÄŸimde ve malzeme ile düzenlemelerine izin verilmeyecektir. Kaldırım geniÅŸliÄŸi en az (180) cm olmalıdır. Mevcut ÅŸehirsel çevredeki (80) cm.’den daha dar kaldırımlarda tekerlekli sandalye hareket edemez. Tekerlekli sandalyenin dar bir kaldırıma çıkması gerekiyorsa kaldırımın (500) cm.’lik bir parçası kesilip çıkarılarak (kaldırım yüksekliÄŸinin 15 cm olduÄŸu varsayılarak) iki yanda kalan kaldırım parçalarına çıkabilen birer rampa oluÅŸturulabilir .Yaya yollarının yeÅŸil sahalara bakan taraflarında kör bastonlarının dokunup aynı çizgide yürümenin saÄŸlanması için en az (3) cm. yüksekliÄŸinde bir kenarlık bulunmalıdır .Kaldırımlarda ve yaya yollarında körler için (80) cm. geniÅŸliÄŸinde yürüme ÅŸeritleri oluÅŸturulacaktır. Ancak bu ÅŸeritlerin her iki yanında (80) cm.’lik normal yürüme ÅŸeritleri kalmalıdır. Bu özel bir uygulamadır ve geniÅŸ kaldırımlarda ve yaya yollarında görme özürlüler için çok gerekiyorsa yapılabilir. Bu ÅŸeritler kaldırımdan farklı renkteki ve dokudaki malzeme ile hazırlanır ; böylece görme özürlülerin bastonları ve ayakkabıları ile yürüyüÅŸ istikametlerini hissetmeleri saÄŸlanır.Resmî binaların, halka açık bina, tesis ve birimlerin esas giriÅŸlerine basamaksız ulaşılabilmelidir. Bu giriÅŸlere % 2’lik bir eÄŸimle ulaşılabilir. GiriÅŸ kapısının önünde tekerlekli sandalyenin hareket edeceÄŸi kadar bir alan “(150) cm. çaplı bir daire” tamamen engellenmemiÅŸ olarak bırakılmış olmalıdır. GiriÅŸ kapısının iç tarafında ve baÄŸlı holde de gerekli hareket alanı düÅŸünülmelidir .Basamaksız giriÅŸ mümkün deÄŸilse, tekerlekli sandalyenin hareketi için gerekli bu (150) cm.’lik alan da ilâve edilerek giriÅŸ kapısının önünde bir plâtform oluÅŸturulabilir ve bu düzleme ulaÅŸan bir rampa düzenlenir. Bu rampanın geniÅŸliÄŸi en az (130) cm, eÄŸimi ise tırmanacağı yüksekliÄŸe baÄŸlı olarak % 5 – 8 arasında olabilir. Bu rampanın kenarlarında tekerlekli sandalyenin tekerleklerinin dışarı düÅŸebilme ihtimaline karşı (6) cm. yüksekliÄŸinde kenarlıklar bulunmalıdır. Rampa boylarının (6) metreyi aÅŸtığı durumlarda araya (150) cm. uzunluÄŸunda sahanlıklar konur. Gerekirse çok kollu, çok sahanlıklı ve geniÅŸ yer kaplayan uzun rampalar “ulaşılabilirlik” için kaçınılmaz olabilir . Binanın esas giriÅŸi tekerlekli sandalyenin giriÅŸine hiçbir ÅŸekilde uygun deÄŸilse, levhalarla çok iyi ÅŸekilde belirtilmiÅŸ bir basamaksız veya rampalı giriÅŸ binanın baÅŸka bir cephesinde yer alabilir. Tekerlekli sandalye kullanan kiÅŸiler ve hareket özürlüler için düzenlenecek rampalarda korkuluk bulunup bulunmayacağına duruma göre karar verilir. Korkuluk (4) cm. çapındaki yuvarlak borudan oluÅŸturulacak ve (90) cm. ve (65) cm. yüksekliklerden geçen iki küpeÅŸteye sahip olacaktır. Ana giriÅŸ kapısının geniÅŸliÄŸi, kanatlardan biri en az (90) cm. olmak üzere (150) cm.’den daha az olamaz. Kapıda büyük cam yüzeyler varsa, bunların bir yandan kırılıp kazalara yol açmalarına karşı donatılı türden seçilmeleri gerektiÄŸi gibi, az görebilenlerin çarpmalarına karşı dikkat çekecek renkli ÅŸeritlerle donatılmaları da gerekir. Kapılarda eÅŸik istenmez. Çok zorunlu durumlarda (2) cm.’yi geçmeyen ve her iki yanında 1/4 eÄŸimindeki pahlar bulunan eÅŸikler söz konusu olabilir. Kapı kolları, parmakları yeteri kadar güçlü olmayan yaÅŸlı ve özürlü kiÅŸiler için rahat kavranır ve rahat hareket ettirilebilir bir tasarıma sahip olmalıdır. Rüzgârlık bölümü ile giriÅŸ holünde tekerlekli sandalyenin rahatça hareket edeceÄŸi kadar bir alan ayrılmış olmalıdır . “tekerlekli sandalyenin hareket alanı (150) cm. çapında bir daire veya (150) cm. kenar uzunluÄŸuna sahip bir karedir”.Alış veriÅŸ merkezleri, saÄŸlık kuruluÅŸlarına ait binalar ve bürolar, otogarlar, otobüs terminalleri, kitle ulaşım araçlarına ait istasyonlar ve hava alanlarının hizmet binalarında mutlaka bir asansör bulunacaktır. Binada bir asansör mevcutsa, bu asansöre basamaksız ve eÅŸiksiz ulaşılması gerekir. Asansörün önünde tekerlekli sandalyenin rahatça hareket edeceÄŸi kadar bir alan bulunmalıdır. Asansör kabininin asgarî boyutları (110 cm x 140) cm.dir . Asansörün kumanda düÄŸmeleri (100) cm. yüksekliÄŸindeki bir levhaya yan yana dizilmiÅŸ olacaklardır. Kumanda düÄŸmeleri üzerindeki rakamlar büyük kabartma harflerle ve aynı zamanda da Braille ile yazılacaklardır. Asansör kapısının hemen yanına çok büyük kabartma rakamla ve Braille ile bulunulan kat yazılacaktır. Ulaşılan kat sesle belirtilecektir. Asansörlerin sığınağın bulunduÄŸu kata kadar ulaÅŸması zorunludur. ElektriÄŸin kesilmesi durumunda asansörlerin çalışmasını saÄŸlayacak bir teknik düzenleme de düÅŸünülmelidir. Resmî binalar, halka açık binalar, tesisler ve birimlerdeki merdivenler, düz kollu ve sahanlıklı yapılacaktır .Merdivenin her iki yanında yuvarlak borudan küpeÅŸteler bulunacaktır. KüpeÅŸte ile duvar arasında (4) cm. aralık bulunacaktır. Merdiven geniÅŸliÄŸi 180 cm.yi aşınca ortaya bir korkuluk ilâve edilir. Binalardaki basamak geniÅŸlikleri 30 cm, basamak yüksekliÄŸi (15–16) cm. alınacaktır. Basamak yüzeyleri kaymaz ve aşınmaz malzemeden olmalıdır. Merdivenlerin baÅŸlangıç ve bitiÅŸini körlere belirtmek için farklı malzemeden ÅŸeritler düzenlenir. Merdivenler, basamaklarda gölge meydana gelmeyecek ÅŸekilde karşıdan ve iyi aydınlatılmalıdır. Rıhtsız merdiven yapılmayacaktır .Resmi ve umumi binalar, toplu konutlar ve apartmanların binaya giriÅŸ merdivenleri mutlaka korkuluklu olmalıdır. Ä°ç kapılar da eÅŸiksiz yapılmalı ve en az geniÅŸlikleri (90) cm. olmalıdır. Çarpmalara karşı kapıların alt kenarlarında kapı geniÅŸliÄŸinde ve (30) cm. yüksekliÄŸinde metal levhalarbulunmalıdır. Kapı kolları kolay kavranır, kolay çevrilebilir malzemeden yapılmalıdır. Çift kanatlı iç kapıların toplam geniÅŸliÄŸi, bir kanat (90) cm.’den az olmamak ÅŸartı ile (150) cm.’den az olamaz. Bu kapıların cam yüzeylerinin kırılma ve tehlike oluÅŸturma ihtimallerinin en aza indirilmesi için gereken bütün tedbirler alınacaktır. Görme özürlülerin cam yüzeyi fark edebilmeleri için dikkat çekecek renkte ÅŸeritler cama yapıştırılacaktır. Resmî binalarla, halka açık bina ve tesislerdeki koridorlar genel olarak (150) cm.’den daha dar yapılamaz. Görme özürlülerin sık ÅŸekilde kullandıkları binalarda kontrast ve canlı renkteki oklar, iÅŸaretler ve rakamlarla katlar ve bulunulan konumlar vurgulanarak belirtilir. Gerekli bütün mekân, mahal, alan ve geçitlerde yangın ve doÄŸal afet anlarında kaçış yollarını gösteren ışıklı ve sesli yönlendirme cihazları veya elemanları bulunacaktır. AlışveriÅŸ merkezleri,saÄŸlık kuruluÅŸlarına ait binalar,otoparklar,otobüs terminalleri,kitle ulaşım araçlarına ait istasyonlar ve hava alanlarının hizmet binalarında vb. mutlaka bina içinde özürlü asansörü bulunacaktır.Bu tür binaların giriÅŸlerine düz ayakla girilemiyorda merdivenle giriliyorsa merdivene bitiÅŸik 1-1.50 m. veya daha fazla olan giriÅŸ sahanlığına özürlü asansörü yapmak lazım.

Popülerliği: 23% [?]